Een uitstekende reden voor een filosofische avond...
Nietzsche: 'Het gladde ijs, een paradijs voor de man die dansen kan'

Terugblik op seizoen 2018-2019

 

Programma najaar 2018

Thema avonden:
maandag 24 september(let op 4e maandag): Jeroen Hopster, Waarheid en Onwaarheid
maandag 22 oktober: Ype de Boer, Murakami, Het gespleten leven (let op wijziging datum van 15 naar 22 oktober!)
maandag 19 november:  Jan Keij, Nietzsche als opvoeder (Of: hoe een mens wordt wat hij is)
 
Lees- en filmgroepen:
1. Start dinsdag 19 september: Leesgroep Friedrich Nietzsche (Boek: Nietzsche als opvoeder, Of hoe een mens wordt wat hij is, Jan Keij). Voor meer info klik hier.
2. Start woensdag 10 oktober: Filmgroep, aan de hand van een filosofisch thema bespreking van 5 films. Voor meer info klik hier.
 
De leesgroep ‘Waar geen wil is, is een weg’ (Henk Oosterling) is toch van start gegaan op woensdag 2 oktober jl.
 
Tevens zullen er twee Socratische Gesprekken worden georganiseerd. De data zijn: 29 oktober en 28 november.
 
Wij bestaan dit jaar 15 jaar en willen dat graag u op onze thema-avond van 24 september met u van 22.00 tot 23.00 uur vieren! Het Filosofisch Café Zwolle trakteert.

 

maandag 24 september: Jeroen Hopster, Waarheid en Onwaarheid
In deze tijden van nepnieuws en manipulatie via de sociale media hebben we dringend behoefte aan de waarheid, maar wat is dan die waarheid en schrijven we die met een grote of een kleine ‘w’? Bij waarheid denken we primair aan feiten: Zijn die toetsbaar of gaat het om nepnieuws of gemanipuleerde feiten? Een tweede net zo belangrijke vraag is echter: Binnen welk interpretatiekader worden die feiten gepresenteerd?
Jeroen Hopster(31) zal ons de weg wijzen in onze zoektocht naar wat ‘waar’ is en wat we moeten wantrouwen. Hopster studeerde aan de universiteiten van Amsterdam, Edinburgh, Melbourne, Harvard en promoveert binnenkort aan de Universiteit van Utrecht op onderzoek naar evolutie en ethiek. Voor meer info klik hier.

 

maandag 22 oktober: Ype de Boer, Murakami, Het gespleten leven.
Haruki Marukami heeft de wereld betoverd met zijn indringende literatuur in de vorm van vele romans. Hoe komt het dat zijn verhalen zoveel mensen raken? Is dat alleen omdat ze spannend zijn en goed geschreven of spreekt de Japanner ons ook op een dieper niveau aan? De fundamentele gespletenheid in ons bestaan is universeel en existentieel van aard. Als u deze link aanklikt, hoort u Ype de Boer daar zelf over.  Voor meer info klik hier.

maandag 29 oktober: Socratisch Gesprek in de Belgische Keizer.
Thema: Moed.
In de dialoog Laches zegt de veldheer Laches tegen Socrates dat moed betekent: standhouden als je wordt aangevallen. Maar Socrates vraagt hem of dat in iedere situatie opgaat. Is het als je geconfronteerd wordt met een overmacht niet verstandiger om je terug te trekken? Of heeft moed soms niets te maken met verstand? Dat vindt Laches een verstandige vraag. Ja, moed heeft volgens hem wel degelijk te maken met verstand. Daarom wijzigt hij zijn eerdere mening. Moed is volgens hem nu: verstandige volharding. Maar ook dat stelt Socrates niet tevreden. Hij vraagt zich af of bij moedig gedrag wel alles verstandig is. Heeft moed juist niet ook te maken met een zeker risico, met niet zeker weten? Anders is het geen moed, dan is het berekening. En dat is geen moed. Maar wat is dan moed? En in hoeverre heeft dat nou te maken met verstandig handelen? Voor meer info klik hier.

maandag 19 november: Jan Keij, Nietzsche als opvoeder (Of: hoe een mens wordt wat hij is).
Nietzsche wordt vaak vanwege zijn wat stoer klinkende idee van de wil tot machtneergezet als een negatieve, nihilistische denker. Jan Keij zal echter aangeven dat Nietzsche de HUMANE denker is die de mensheid wil emanciperen. Dat wil zeggen dat hij de mensheid wil aanzetten tot een zelfstandig leven. Hij zal daarbij allerlei misverstanden (zoals over Nietzsche en het nazisme) recht zetten.
Dr. Jan Keij (1948) is zelfstandig gevestigd filosoof. Hij verzorgt diverse bijscholingscursussen voor huisartsen, specialisten, maatschappelijk werkers en therapeuten. Hij schreef o.a. de boeken De filosofie van Emmanuel Levinas, Nietzsche als opvoeder (of: hoe een mens wordt wat hij is), Levinas in de praktijk en het boek Kierkegaard anders gezien. (info)

maandag 28 november: Socratisch Gesprek in de Belgische Keizer.
Thema: Vertrouwen.
Kun je leven zonder vertrouwen? Nee. Je vertrouwt bijvoorbeeld dat je op de grond kunt lopen en dat een boterham je zal voeden. Is vertrouwen dan een vorm van kennis? Nee. Je weet niet zeker of die boterham je wel zal voeden. Is vertrouwen dan een vorm van ervaring? Nee, want je kunt met vertrouwen het onbekende tegemoet gaan. Wat is dat dan: vertrouwen? Men zegt wel dat het een zekerheid is dat je verwachtingen niet zullen worden beschaamd. Een zekerheid? Is vertrouwen een zekerheid? Geen absolute zekerheid, want dat laat geen ruimte voor vertrouwen. Maar wat is dat dan: vertrouwen?
Voor meer info klik hier.

Programma voorjaar 2019

Thema avonden:
maandag 21 januari: Thijs Lijster, De grote vlucht inwaarts (Of: Hoe de hedendaagse mens zijn vrijheid en autonomie verloor.)
maandag 18 februari: Henk Schulte Nordholt, De invloed van het Confucianisme op China’s buitenlands beleid
maandag 18 maart: Michel Dijkstra, Mystiek in deze tijd
maandag 15 april: Maand van de Filosofie Victor Gijsbers, Is wetenschap ook maar een mening?  
Leesgroepen en gespreksgroep:
* Leesgroep Over god wil ik zwijgen (Meister Eckhart), start donderdag 10 januari onder begeleiding van Nelly Sporre. Klik voor meer info.
* Leesgroep 21 Stellingen voor de 21e eeuw (Harari), start maandag 28 januari onder begeleiding van Peter Graus. Klik voor meer info.
* Gespreksgroep Je eigen filosofie, start dinsdag 15 januari onder begeleiding van Claes Visser. Klik voor meer info.
Graag aanmelden voor 30 december bij Riny Riezebos: filozwol@assendorp.net.
 
Tevens zullen er twee socratische gesprekken worden georganiseerd. De data zijn 25 maart en 27 mei. De thema's zijn: Verantwoordelijkheid en Kiezen. 

maandag 21 januari 2019, Thijs Lijster, De grote vlucht inwaarts (Of: Hoe de hedendaagse mens zijn vrijheid en autonomie verloor.)2019_01_21 Thijs Lijster photo sepia
Onder de leus ‘De grote sprong voorwaarts’ lanceerde Mao Zedong in 1958 een ambitieus, maar rampzalig programma om China in één klap van traditionele landbouwstaat om te vormen tot een moderne industriële grootmacht. Met deze wijziging van de leus wil Thijs Lijster ons in zijn essaybundel ‘De grote vlucht inwaarts: essays over cultuur in een onoverzichtelijke wereld’ (2016) duidelijk maken dat er nu iets heel anders gebeurt, dat echter even rampzalig uitpakt: geen sprong voorwaarts maar vlucht inwaarts!
Thijs Lijster (1981) is universitair docent kunst- en cultuurfilosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij promoveerde in 2012 cum laude op het proefschrift: Critique of Art: Walter Benjamin and Theodor W. Adorno on Art and Art Criticism. Ook zijn essays vielen in de prijzen.
Een aardige bijkomstigheid is dat hij in Zwolle woont. Een Zwollenaar achter de lessenaar in het Filosofisch Café Zwolle, dat gebeurt niet elke maand. (klik hier voor meer info)

maandag 18 februari 2019: Henk Schulte Nordholt, De invloed van het Confucianisme op China’s buitenlands beleid.2019_02_18 56cd7_93833_Schulte Nordholt_Henk uitsnede sepia
Onder het bewind van president Xi Jinping (vanaf 2012) zet Beijing in op de ‘Grote verjonging van de Chinese natie’. In welke mate wordt die slogan geïnspireerd door de Confucianistische orde die aan het begin van onze jaartelling ontstond, en die pas in 1912 ten val kwam? In hoeverre bepaalt de historische beleving de hedendaagse buitenlandse politiek? Voor meer info klik hier.

(De avond begint een kwartier later dan gebruikelijk, dus om 20.00 uur)
maandag 18 maart, Michel Dijkstra,
Mystiek in deze tijd.2019_03_18 Dijkstra_Michel sepia
‘God is nader tot de ziel dan de ziel tot zichzelf.’ Deze mysterieuze uitspraak van de Duitse mysticus Meister Eckhart inspireert lezers tot de dag van vandaag. Ook in het middeleeuwse zenboeddhisme zijn zulke uitlatingen te vinden, bijvoorbeeld: ‘De tienduizend dingen zijn een lichaam’. Maar wat kunnen we tegenwoordig precies van mystieke teksten leren?
In deze lezing wordt door een blik in de spiegel van het verleden een lijn voor moderne spiritualiteit geschetst. Rode draad is de, zowel bij Eckhart als bij Zen, aanwezige gedachte van de grenzeloze intimiteit tussen mens en wereld. Dat deze bevrijdende nabijheid niet alleen in de filosofie aanwezig is, bewijst een uitstapje naar een van de grootste twintigste-eeuwse kunstenaars: Alberto Giacometti. Voor meer info klik hier.

maandag 25 maart: Socratisch Gesprek in de Belgische Keizer.
Thema: Verantwoordelijkheid.
Wat betekent dat als je ergens verantwoordelijk voor bent? Ouders zijn verantwoordelijk voor hun kinderen. Als kinderen met voetballen een ruit intrappen moeten de ouders betalen. Is verantwoordelijkheid dan een soort van garantiefonds? Een zekerstelling wie aansprakelijk is als het fout gaat? Verantwoordelijkheid nemen is dus behoorlijk speculatief. Je weet niet wat voor narigheid er zal gebeuren en wanneer en je zegt toch:
ik draai ervoor op. Is dat edelmoedig of naïef? Of misschien overmoedig?
Wat is dat dan verantwoordelijkheid? Het heeft iets te maken met antwoord kunnen geven en ook wel met verdedigen. Blijkbaar speelt verantwoordelijkheid pas als er iets mis is gegaan, of als iemand vindt dat er iets mis is gegaan, als er iets moet worden 'rechtgezet'.
Verantwoordelijkheid heeft dus te maken met regels en normen. In het Grieks heeft verantwoordelijkheid te maken met offeren.
Verantwoordelijkheid nemen of verantwoording afleggen een vorm van offeren. Wat een vreemde combinatie. Of toch niet zo vreemd? Wat is dat verantwoordelijkheid?
Voor meer info klik hier

maandag 15 april: Victor Gijsbers, Is wetenschap ook maar een mening?
2019_04_15 Victor Gijsbers sepia d700xvarVictor Gijsbers (1982) doceert wijsbegeerte en wetenschapsfilosofie aan de universiteit in Leiden, waar hij ook werkt aan onderzoek over tijd, causaliteit en de aard van wetenschappelijk begrip.
Een leuke bijkomstigheid is dat hij in 2017 de prijs kreeg als meest inspirerende docent aan de faculteit. De jury was zeer te spreken over zijn energie en droge humor. Voor meer info klik hier.

maandag 27 mei: Socratisch Gesprek in de Belgische Keizer.
Thema: Kiezen.
Op 23 mei zijn er Europese verkiezingen. En ook als we niet meedoen, kiezen we daarvoor. Of is niet kiezen een beslissing en geen keuze? Wat is het verschil tussen een beslissing en een keuze?
‘Kiezen doet verliezen’, was de lijfspreuk van de humanist Dirk Volkert Coornhert (de advocaat van de Volmaakbaarheid).
Willen we niet verliezen en is het daarom soms zo moeilijk te kiezen? Anderzijds worden we blij als ons vele mogelijkheden worden geboden. Het voorportaal van het kiezen is blijkbaar uitnodigend. Wat is dat eigenlijk: kiezen? Doen we dat met het hoofd, met de buik of met het hart, of alle drie een beetje? Kiezen we bewust? Of is een keuze al gemaakt, voordat ons hoofd de reden ervan kan bedenken? Voor info klik hier